Eyüp Can geçtiğimiz hafta WikiLeaks tarafından ortaya konan belgeleri “Büyük Biraderi izleyen küçük birader” metaforuyla açıklamıştı Önemli ölçüde katılıyorum bu değerlendirmeye; hep röntgenlenecek değiliz ya, biraz da biz seyredelim

“Hacker” ilginç bir insan türü; bizi rezil de edebilir, vezir de. Bugün
kadar bizden gizlenen ama hayatlarımızı ta ortasından etkileyen bir yığın malumatın birkaç becerikli genç tarafından kibirli ve kendini bir tür yarı-tanrı sanan egemenin elinden zorla değil el çabukluğuyla çekilip alınması kimin hoşuna gitmez ki?

Ama sırf hınzırlık olsun diye, kötücül bir sırıtışla ortalığa habis bir virüs salıp emeklerinizin heba olmasına yol açan, kredi kartı numaranızı hack1eyip paralarınızı götürüveren kişiler de çok farklı bir bahçede yetişmiyor: Maksatlar farklı olsa da beceriler aynı.

Hacker’ları bir tür Robirı Hood, dijital çağın zenginden çalıp fakire veren kahramanları olarak görmek güzel bir şey. Ancak hacker’lığın sağladığı ve kolay kolay sınırlandırılamayacak iktidarın da kolaylıkla ahlak bozabileceğini unutmamalıyız. ABD diplomasisine ve istihbarat teşkilatına meydan okuyan güç, ya da onun ikinci dereceden akrabaları, sizin mahreminize bodoslamadan dalıp hayatınızı altüst edebilir. Dijital dünyanın ‘Jokeyleri” hain ya da kahraman değil: etkileri nasıl ve hangi maksatla kullanıldığına göre değişebilecek bir aracın virtüözleri yalnızca.

Ayrıca işler “hack” ile bitmiyor. WikiLeaks yüz binlerce belgeyi ortaya koydu. Sapı samandan, önemliyi önemsizden, salak ABD diplomatının geyik muhabbetini anlamlı bilgiden kim ayıracak? ”Biz” demeyin lütfen; kimin böyle bir vakti var? İş gene “klasik” medyaya kalıyor sonunda. Böylece biz de, belgelerin açıklanmasından hemen önce “Türkiye El Kaide’ye, ABD de PKK’ye silah vermiş” haberlerinin doğrulanmasını beklerken, belgelerin açıklanmasından bir gün sonra “Erdoğan’ın İsviçre hesaplarını” tartışmaya başlıyoruz heyecanla.

ABD komplosu, İsrail komplosu, Assange kimin ajanıymış derken, eski günlere geri dönüyoruz, kafamız karışıyor Bir ay sonra bu olayı da unutacağız, belgeler o sunucuda meraklılarını bekleyecekler. Tek fark, beklerken tozlanmayacaklar artık; dijital dünyada toz yok.

WikiLeaks dijital çağın karnavalı bir anlamda (sağ olsun Ferhat Bora-tav, bu benzetme ona ait). Ortaçağ Avrupasında, karnaval zamanlarında ezilen sınıflar üzenindeki baskı birkaç günlüğüne kalkar, her şey serbest olurdu: Seks, yeme-içme, kiliseyle ve feodal efendilerle dalga geçme, her şey. Bugün hala süren Rio karnavalı, tamamen stilize olmuş da olsa Venedik karnavalı, o günlerin yadigarı Ancak bu “serbestliğin” sınırları vardı. Karnaval bitince ise her şey eski haline dönerdi; cinsellik üzerindeki yasaklar yeniden sağlanır, efendilerin ambarları kapanır, papazlarla alay eden engizisyona, efendisine laf eden kırbaçlanmaya yollanırdı gene.

Bir tür supaptı karnavallar; şiddetli baskı altındaki ezilen sınıfların patlamasını engelleyen, aslında düzenin sürekliliğini sağlamaya yarayan bir tür kontrol aygıtı yani. Ama gene o karnavallardan yeni bir söylem, özgürlükçü bir dil de doğmuştu Bakhtin’e göre. WikiLeaks için de aynı şeyi düşünebiliriz:”Hacker”lar bizi özgürleştirmeyecek kendi başlarına: ama biz o dijital karnavalın diline sahip çıkarak kendimizi özgürleştirebiliriz