Michel Foucault bizim bugün gündelik hayatımızın sıradan, alışılmış, normal, hatta doğal kurumları olarak kabul ettiğimiz cezaevi, klinik ve akıl hastanesinin 19.yüzyıl boyunca nasıl da kapitalizmin toplumsal/kültürel iktidarının mekanizmaları olarak ortaya çıktığını ve geliştiğini anlatmıştı eserlerinin büyük bölümünde.

Yirminci yüzyılın sonundan başlayan yeni bir süreçte ise bizler, bu mekanizmaların nasıl birbirleriyle kaynaştığını, esas olarak da tıbbın nasıl her şeyi kapsayacak biçimde yaygınlaşarak egemen iktidar mekanizmasına dönüştüğünü gözlemliyoruz.

Hala sürmekte olan ve AKP’li milletvekillerinin ısrarıyla artık yasalaşma aşamasına gelen “Tecavüzcüye kimyasal hadım” tartışmasını bu gelişmenin bir parçası olarak gördüğüm için ben de ısrarcı oluyorum bu konuda. Yoksa bazı hukukçular gibi “İnsan haklarının ihlali” olarak gördüğüm yok bu mevzuyu. Tam tersine, idam ya da hapsetmek ne kadar meşruysa, “kimyasal hadım” da o kadar meşru. Üstelik idamdan farklı olarak, önerilen tedbir geri dönüşü olan bir uygulama olduğu için, idam karşısında getirdiğimiz en önemli tartışma (“İdam ettiğiniz kişinin suçsuzluğu daha sonra ortaya çıkarsa ne yapacaksınız?”) burada geçerli değil.

Ancak ben gene de bu yasa teklifinin çağımızın en tehlikeli gelişmelerinden biri olduğunu söylüyorum ısrarla. İnsan haklarına aykırı olduğu için değil, vicdan, ahlak ve etik gibi insanca ve öznel kavramlarla sınırlanan adalet anlayışının yerine “pozitif bilim” kisvesine bürünmüş olan, bu yüzden de öznelliğe, tartışmaya ve göreceliğe yer bırakmayan tıbbı geçirmeyi hedeflediği için.

Tıp “bilimi” ve onun sırtını dayadığı tıbbi sanayi ve ilaç sanayi, dünyanın en önemli iktidar merkezlerinden birine dönüşüyor. Çokuluslu ilaç/medikal sanayi tekelleri önlenemez bir hızla güç kazanıyorlar, bedenlerimiz üzerinde tartışmasız bir iktidar kuruyorlar. Medyayı da büyük bir ustalıkla kullanarak hepimizi hastalık hastalarına dönüştürüyorlar. Artık hepimiz hastayız; ikide bir check-up yaptırmamız, prostat kontrolü, smear testi, mamografi filan derken bedenimizin haritasını çıkarttırıp denetimini tıp kurumlarına ve ilaç şirketlerine bırakmamız bekleniyor bizden. Hangi yoğurdu yiyeceğimizden tutun, yemeklerimizde kullanacağımız yağa, diş fırçamızdan gündelik davranış alışkanlıklarımıza kadar her şeyi sağlık kaygılarıyla seçmemiz bekleniyor. Eğer bu gidişat maksadına ulaşırsa, her an ölüm ya da hastalık korkusuyla titreyen, tıp “otoritelerinin” her emrini tartışmasız uygulayan yaratıklara dönüşeceğiz.

Bu gidişatın bir parçası olarak, tıp adaletin de yerini alıyor. Artık suçlular “suçlu” değil “hasta”. Onları da “cezalandırmıyoruz”, “tedavi ediyoruz”. Bu dâhice buluşu yapan ise modern Batı kapitalizmi değil, totaliter Şark kapitalizmi. Buna Şarkın kapitalizme büyük katkısı da diyebiliriz isterseniz. Rejim muhaliflerinin hapse değil akıl hastanesine kapatılmasını SSCB’de keşfetmişlerdi hatırlanacağı gibi.
Tecavüzcüyü “libidosunu baskılayarak” cezalandırmaya/tedavi etmeye hazırlanıyoruz. Yakında cinayetin hormonunu, hırsızlığın ve dolandırıcılığın genini de keşfederiz. Profesörlerimiz televizyona fırlayıp rejim muhalifliğinin ve isyancılığın hangi nörolojik bozukluktan kaynaklandığını şehvetle anlatmaya başladıklarında ise işimiz bitmiş olacak.

Çünkü ben bu yazıyı yazdığım için muhtemelen “nöro-konvülsif terapiye” (bildiğiniz elektroşok) mahkum edileceğim, siz de okuduğunuz için (önleyici tedbir olarak) iki hafta boyunca anksiyete yatıştırıcı ilaç tedavisine maruz bırakılacaksınız. Aslına bakarsanız polis teşkilatımız bu elektrik verme uygulamasını profesörlere gerek duymadan kendiliğinden keşfetmişti daha önceden. Ama artık uygulamaların adları değişiyor; daha bilimsel, daha Latince, daha “insanca” oluyorlar. Yakında “Bilimin kestiği parmak acımaz” diye bir atasözümüz de olur bakarsınız.