On yıl kadar önceydi. Televizyondan (neredeyse naklen), hasta çocuğunu hastaneye yetiştirmek için arabasıyla sürat yaparken kazayla bir polis motosikletine çarpan (yanlış anlaşılmasın, üstünde polis yok, park etmiş duruyor) vatandaşın, tam altı polis tarafından arabasından indirilerek meydan dayağı ile cezalandırılmasını izledim. Karısının ve hasta çocuğunun önünde. Bu arada adamcağız haykırarak çocuğunun hasta olduğunu, Allah rızası için hastaneye götürmelerini söylüyor, ama dayak zevkini bir kere almış polisleri durdurmak ne mümkün, veriyorlar sopayı. Üşenmedim, olayı elimden geldiği kadar izledim. Bilin bakalım ne oldu? Evet, doğru bildiniz, hiçbir şey olmadı, ama olay basına düştüğü için birileri içinde “münferit olay” ve “polis de bazen hata yapıyor” ifadeleri geçen bir şeyler geveledi.
Başka bir test sorusu: Bu adamcağız sıkı bir dövüşçü olsaydı ve canından bezip o altı polisi eşek sudan gelene kadar dövseydi ne olurdu? (a) Ben keyfimden dört köşe olurdum; (b) Adam ateşli silahlar yardımıyla karakola çekilir, bir sandalyeye bağlanıp karakol halkı tarafından hastanelik edilirdi; (c) Bazı “gazeteciler”, “polis hata yapmış olabilir, ama adamın yaptığı hiç kabul edilemez,” derlerdi köşelerinde; (d) Olay mahkemeye düşer, polisler beraat eder, adam hapse yollanırdı; (e) Yukarıdakilerin hepsi.
Türkiye’de liberal, muhafazakar, sağcı, mukaddesatçı yaftalı bir sürü politikacı ve yazar öteden beri, bilerek ve isteyerek (aralarında bilmeden, saflığından yapanlar varsa tenzih ederim), polis ve “gösterici” diye kategorize edilen insan türleri arasında simetrik bir savaş olduğu efsanesini yayıyorlar. Oysa böyle bir simetri yok, hiçbir zaman da olmadı.
Polis, devlet tarafından zırh, kalkan, gaz maskesi, miğfer, maksimum can yakması için tasarlanmış cop, panzer, tazyikli su, gaz bombası, biber gazı ve en nihayet yarım ve tam otomatik ateşli silahlarla teçhiz edilmiş bir güç. Ama bunların da ötesinde, en büyük gücünü, devletin verdiği şiddet ve silah kullanma yetkisinden, buna ilaveten de “Sen bildiğini oku koçum, yanına kalır,” güvencesinden alıyor.
“Gösterici” dediğiniz ise elinde pankart ve bayrakları olan, çok sıkışırsa bunların sopalarını kullanan, çok üstüne varılırsa da yerden topladığı taşları polise fırlatıp çoğunlukla da ıskalayan bir insan türü. Çok örgütlü olanları bazen yanlarında Molotof kokteyli getiriyor. Bir ara Avrupa’da anarşist göstericiler çelik sapanlarla bilye atıyorlardı, galiba pek görülmüyor artık. Silahlanıp dağa çıkanları “göstericilerden” saymıyorum, onlar farklı bir kategori; zaten muhatapları da polisten ziyade ordu.
Bu iki kategori arasında herhangi bir simetri var mı Allah aşkına? “Vardır” diyenin aklından mı, zekasından mı, yoksa iyi niyetinden mi şüphe etmeliyim? “Evet, polis de hata yapmış olabilir, ama…” Ne hatası yahu! Polis tam da yapmak için maaş aldığı şeyi yapıyor. Emri vermişler “Dağıtın!” diye. Üstelik bunun için ne yaparsa yapsın yanına kalacağının güvencesini de vermişler. İktidar ahlak bozar, mutlak iktidar mutlaka bozar. Bu insanlardan ahlaklı, şefkatli, anlayışlı, yumuşak davranmaları beklenebilir mi?
Tabii ki hamile öğrenciyi tekmeleyerek çocuğunu düşürtecekler, “Dur!” emrine uymadı bahanesiyle genci ensesinden kurşunlayacaklar, Festus Okey’i döve döve öldürecekler, hastane bahçesindeki hastaları ve hasta yakınlarını biber gazı manyağı yapacaklar, biber gazını “çocuklar gibi şen” bir keyifle kullanarak astım hastasının kalp krizinden ölmesini sağlayacaklar. “Münferit olay” bunlar, ayrıca “Polis de bazen hata yapabilir.”
Ama çileden çıkıp karşılık vermeye başladığınızda, hem şiddetin dozu on kat artacak, hem suçlu durumuna düşeceksiniz, hem de (“ezaya hakaret katarcasına”) bir takım aklıevvel köşe yazarlarından akla ziyan akıllar alacaksınız. Çünkü onlara göre, polisle “gösterici” arasında bir simetri var. Evet, polis bazen “orantısız şiddet” kullanıyor olabilir, ama göstericiler zaten daha varoldukları andan beri bir yanlış içindeler. Ne işleri var sokaklarda! Oturun evinizde AKP’li büyüklerinizin er geç vereceği daha fazla demokrasiyi, daha fazla özgürlüğü bekleyin. Ya da ille çıkacaksanız sessiz olun, sakin olun, kuzu olun. Polis elinizden pankartınızı aldığında itiraz etmeyin, hatta “Polis amca, unuttunuz, şurada da üzerinde ‘Bu kadarı da olmaz ki’ yazan bir pankart daha var, onu da alın,” deyin. Vali hazretleri miting güzergahı olarak Belgrat Ormanlarını gösteriyorsa oraya gidin. Üşeniyorsanız gitmeyin, zorlayan mı var?
Simetri filan yok. Polis yaptığı her şeyin yanına kalacağı güvencesini aldıkça şiddetin dozunu katmer katmer arttıracak. Hatta sayın başbakan tarafından “Ahlaksız ve alçak” olarak damgalanmayı göze alarak ekleyeyim, tabii ki “Rüzgar eken, fırtına biçecek.” Bu acımasız şiddete maruz kalanlar sınırlı olanaklarıyla kendi şiddetlerini yaratacaklar. Buna övülecek ya da övünülecek bir şey yok, ama gene, ezaya hakaret katarcasına, beceriksiz sarkazm denemeleriyle, gazete köşelerinden o göstericileri neredeyse tek suçlu ilan etmek de insafsızlığın daniskası.
Ne demeli, cop, tazyikli su, biber gazı ve kurşunla halka dağıtılan demokrasinin propagandasının aracı da yerden sökülen kaldırım taşları olabiliyormuş demek ki..