CHP içindeki kargaşa yüzünden ikinci plana itilmiş gibiydi gerçi, ama Hayrünisa Gül’ün (geçtiğimiz Pazartesi günü) Londra’daki konuşmasıyla yeniden gündeme gelmiş gibi görünüyor: İlkokul öğrencisi kızların da üniversiteli ablaları gibi tesettüre girmeleri kabul edilebilir bir şey midir?
Bilen bilir, ben üniversitede başörtüsü hakkının kayıtsız şartsız kabulünden yanayım. Ancak ergen bir çocuğun/genç kızın nasıl giyineceğine kim karar vermeli sorusunun cevabı aynı kolaylıkta verilemiyor maalesef. Ne yazık ki “türban” kayıkçı kavgasının tarafları bu konuyu ele almaya niyetli değiller, çünkü tartışma bir başlasa, iş giyim-kuşamdan çıkıp aile ve devletin çocukların/gençlerin hayatları hakkındaki egemenlik kavgasına varacak. Haliyle iki taraf da, bu iki egemenliğin meşruiyetlerinin sorgulanmasına hevesli değil.
Vaktiyle aile ile devletin çocuğu/genci nasıl paylaşacağı sorununu “Eti senin kemiği benim,” diye çözermiş atalarımız. Bu ifade, ailenin ve devletin çocuğu koyun kendilerini de kasap olarak gördüklerini ele vermesinin dışında, kendince hakkaniyetli bir paylaşmaya işaret ediyor. Payını alamayan ise çocuğun/gencin kendisi. Onun söz hakkı yok bu denklemde. On iki yaşındaki kızın başörtüsü takıp takmayacağına ailesi, yani büyük çoğunlukla babası mı karar vermeli, yoksa devlet mi? Kuşkusuz “İkisi de değil, kendi karar versin,” diyerek işin içinden çıkmak da mümkün değil, çünkü kendisine bırakırsanız inanç/kanaat sistemi henüz ailesininkinden ayrılmamış olan çocuğun, babasının otoritesine uymaktan başka yolu yok.
Çocuğu aileye bırakalım: Peki ama büyük yekûnlar tutan aile içi şiddet vakalarını, sayıları hiç de az olmayan aile içi taciz ve tecavüz vakalarını kime havale edeceğiz? Çocuğu devlete verelim: Peki ama devlet aileden daha mı az hunhar? Yetiştirme yurtlarındaki şiddet, taciz ve tecavüzler daha mı az? İyi bir hukukçu olduğunu bildiğim Meclis İnsan Hakları Komisyonu Başkanı Zafer Üskül, “Çocuğu ailenin elinden alırız ha!” tehdidini savururken, devletin eline geçen çocuğun felaketinin biteceğini mi sanıyor? Hunharlığıyla ünlü devlet-i alimizin ansızın bir “ana şefkatine” kavuşacağını mı düşünüyor?
Kendimizi aldatmayalım: Devlet ile aile arasına sıkışan çocuğun/gencin kaderi, “Kırk satır mı, kırk katır mı?” sorusuna havale edilmiştir. Bu iki kurum da çocuk/genç hakları açısından berbat sicillere sahip ve yapısal olarak da sorun çözmekten ziyade sorun yaratmaya elverişli. On yaşında kızı babası otorite, tehdit ya da vicdani baskı yoluyla tesettüre sokamamalı, amenna. Ama devlet de bu işin ilacı değil. İlaç, çocuğun/gencin karar vermekten aciz bir geri zekalı olduğu ön kabulünü yeniden gözden geçirmekte ve karar verme/kanaat sahibi olma becerisini kazanmasında ona yardımcı olacak yapının ne olduğunu kavramakta yatıyor.
Bu yapı ne erkek-egemen, çocuğu bir mülk olarak gören aile kurumudur, ne de otoriter ve hunhar bir devlet. İlaç, içinde farklı yaşam tarzlarının, inanç sistemlerinin bir arada yaşayabildiği açık cemaatlerdir. Aileden büyük ama insanların birbirleriyle tek tek ilgilenebilecekleri kadar küçük, ortak bir yaşam alanını paylaşan ama tekil bir ideolojinin hükmü altına girmeyen, farklılıkları kabul eden ancak bunları ayrı ayrı “çokkültürlü” gettolara hapsetmek yerine aralarındaki etkileşimden medet uman cemaatler. Bu cemaatler henüz yok, ama çocuklarımızı kırk satır/kırk katır faciasından kurtarmanın tek yolu, bugünden bunların nasıl yaratılabileceğini düşünmeye başlamaktır.