2004’te Oliver Stone Büyük İskender filmini çektiğinde, Yunan medyası “Vay sen bizim ulusal atamıza eşcinsel mi diyorsun!” diye ayaklanmıştı. Oysa bilenler için İskender’in kadınların yanı sıra erkeklerle de cinsel ilişki kurduğu sır değildi. Onun yaşadığı çağda bu utanılacak ya da saklanacak bir şey değildi üstelik. Stone’un kabahati, kendisiyle aynı dönemde çekilen “tarihsel” filmlerin genellikle yaptığı (örneğin Troya filminde Akhilleus’un sevgilisi Patroklos’un ansızın “kuzeni” oluvermesi) gibi, bu “tatsız” hakikati gözlerden gizlememiş olmasıydı.

Farkındaysanız burada Büyük İskender filmiyle Troya filmini aynı kaba koydum. Oysa hesapta ilk filmin “tarihsel”, ikincisinin “mitolojik” sayılması gerek. Ancak çizgisel zaman içinde üç binyıl kadar geriye gidince tarih ile mitoloji arasındaki sınır da bulanıklaşıyor.

Bu bulanıklığın farkında olan Fransızlar zahmet edip “hikaye” ve “tarih” kavramları için iki ayrı kelime uydurmamışlar. Fransızcada ikisi de histoire. Tarihle uğraşan her ciddi aydın, tarihin “olgulardan” olduğu kadar tevatür, dedikodu ve söylentilerden oluştuğunu, çizgisel zaman içinde geriye gidildiğinde ise bu dengenin olgular aleyhine bozulduğunu gayet iyi bilir.

Tarihin diğer metinlerden farklı olarak“olgusal” bir temele oturduğu, edebiyatın kurgu, tarih metninin ise “hakikat” olduğu inancı, yalnızca kendilerini ciddiye alma ihtiyacındaki tarihçilerin bir yanılsaması değil. Bundan daha önemlisi (ve daha tehlikelisi), özellikle kuruluş aşamasında kendilerine bir geçmiş, bir arka plan, bir meşruiyet zemini yaratma ihtiyacındaki devletlerin kurguladığı resmi tarihler. Devletin kuruluşu ne kadar geç kalmışsa, bu resmi tarih de o kadar kurgusal, ama bir o kadar da saldırgan oluyor.

“Resmi Tarih” dedim, ama belki de Fransızların örneğini izleyerek buna “Resmi Hikaye” demek daha doğru olacak. Kuruluş aşamasındaki ulus-devlet kendi soyağacını, geçmişini yeni kuşaklara miras bırakmak için bir hikaye yazar. Bu hikaye tabii ki kısmen olgulara dayanmalıdır (örneğin “TC devletini uzaylılar kurdu,” demek pek inandırıcı olmayabilir). Ama olguların arasına tevatür, mitler ve temelsiz böbürlenmeler serpiştirilerek, ulus-devletin tebaı olan bireylerin hem ürkeceği hem de korkuyla karışık bir gurur duyacağı bir kurgu hikaye yaratmak şarttır.

Esas sorunlar ulus-devletin (hadi “dağılmak” demeyeyim) gevşemeye başladığı dönemde ortaya çıkıyor. Resmi hikayeler ister istemez ilkokul öğrencisi düzeyinde, erkek-egemen (daha da doğrusu oğlan-çocuğu-egemen) düzenin tatsız bir propagandası olarak kurgulanmış. İletişim çağında bu hikayeler kimseyi kesmiyor tabii. İşte o zaman gelsin “Eşcinsel Büyük İskender” öyküleri, işin içine aşk, seks, kin ve kan karışsın ki “satsın”.

Bizde ise bu süreç daha zor işliyor. Bıraktım eşcinselliği filan, bir hükümdarın insana benzer bir varlık olduğunu, seviştiğini, üzüldüğünü, büyük abdestini yaptığını, gereksiz yere öfkelenip zaman zaman da salaklık yapabildiğini söylediğiniz zaman, “Resmi Hikaye”ye tam olarak inanmış olmasa da şiddetle inanmak isteyen bir muhafazakarlık türü hortlayıveriyor.

Mitlerimizin gerçek insanlar olmasına tahammülümüz yok. Oysa mitlerimizin sevişmesine, üzülmesine, büyük abdestini yapmasına, gereksiz yere öfkelenip zaman zaman da salaklık yapmasına bir izin verebilsek, aynı şeyleri kendimiz de vicdan azabı duymadan yapabileceğiz ve daha insanca bir toplum olma yolunda bir adım atabileceğiz.