Geçtiğimiz Pazarı lüzumsuz bir işle uğraşarak geçirdiğim için atlamak zorunda kalmıştım, ama mevzu aslında ilk bakışta göründüğünden çok daha önemli; dolayısıyla biraz bayatlamış da olsa geri dönüyorum“Yerli Dizi, Yersiz Uzun” konusuna.

Sorun, starından acemi set işçisine, yapımcısından senaristine kadar her çalışanın tahammül ve fiziksel direnç sınırlarını zorlayan “uzuuuun” yerli diziler. Reklamsız iki saate yaklaşmaya başladı çoğu. Bu ise normal bir sinema filmi uzunluğuna denk, hatta bazen daha bile fazla. İnsanca çalışma koşulları açısından bakıldığında bu tabii ki protesto edilmesi, karşı çıkılması gereken bir şey. Haftada bir sinema filmi çekmeye kalkarsanız, üstelik bunu her hafta aynı kadroyla yaparsanız, ortada ne sağlık kalır, ne sabır, ne de kalite. Ayrıca çalışanlarınıza istediğiniz kadar iyi para ödeyin, insanca bir yaşam için gereken boş zamanı ellerinden alırsanız, bunun da bir anlamı kalmaz.

Ama benim üstünde durmak istediğim işin bu yanı değil. Normalde 40-45 (eğer sit-com’lardan bahsediyorsak 20-25) dakika olması gereken diziler neden iki, hatta üç katına ulaşmakta? Çünkü RTÜK size sadece kullandığınız zamanla orantılı miktarda reklam alma hakkı veriyor.

Diziler reyting aldıkça reklamverenlerin ağzı sulanıyor, onların ağzı sulandıkça TV kanalı sahip ve yöneticileri ellerini ovuşturmaya başlıyorlar; ama bir noktada RTÜK duvarına çarpıyorlar. Ancak reklamcılar ve medya yöneticileri/patronları bu ülkenin en “uyanıkları” değil mi? Hemen RTÜK bürokrasisini atlatacak bir yol buluyorlar ve dizilerin süresi uzamaya başlıyor. Bu arada dizi çalışanlarının sağlığı, verimliliği ve hatta “imajları” tehlikeye düşüyormuş, dizilerde kalite sıfıra yaklaşıyormuş, işi uzatmak için boşa zaman geçirmek giderek bir hünere dönüşüyormuş, kimin umurunda.

Dünyanın başka yerlerindeki dizilerde de reklam var. Ama oralarda reklamları izlemek istemezseniz, birkaç saat bekler internetten torrent olarak indirirsiniz (torrent paylaşımcıları sitelerine koyarken reklamları çıkarıyorlar çünkü). Nitekim son günlerde dünya televizyonlarını ve reklam şirketlerini en çok dertlendiren konulardan biri de bu: Dünyanın parasını verip reklam süresi satın alıyorsunuz, ama uyanık izleyici diziyi torrent olarak seyredip çabanızı boşa çıkarıyor. Bakın hele şu rezillere!

İşin acıklı tarafı, sinema filmlerinde ya da müzikte olduğu gibi telif hakkını bahane edip internet polisini göreve çağırmak da mümkün değil bu konuda. Çünkü dizi dediğin, bir kere yayınlanıp “havaya salındı” mı, kamusal alana geçmiş oluyor. Bu yüzden de dizilerin içlerinden reklamları eksiltilerek internete konulmasını engellemenin yasal yolu aranıyor bir süredir. Açık açık da söyleyemiyorlar ki: “Yahu, telif hakkı filan bahane, bizim derdimiz sizi televizyon karşısına kelepçeleyip zorla reklam seyrettirmek, dizi dediğin de dolgu maddesi; reklam arasına dizi alıyoruz sadece!”

Eğer bu “internet korsanlığını” engellemenin bir yolu bulunamazsa, giderek reklamverenin reklam vermesinin bir anlamı kalmayacak. Dizi de parayla satılan bir şey olmadığı için ortada finansman filan kalmayacak, dizi yapılamayacak, mallar satılamayacak, küresel ekonomi krize girecek, hatta ülkelerin devleti ve milletiyle bölünmez bütünlüğü bile tehlikeye düşebilir.
Belki de yersiz uzun yerli dizilerimiz dünya reklam ve medya sektörlerinin bir türlü çözüm bulamadıkları bu sorunu halledivermek üzeredir: Uzattıkça uzatın, sündürdükçe sündürün, sonunda öyle bir hale gelsin ki, içinden reklamı çıkarınca geriye anlamsız sessizliklerden, manalıymış gibi yapan manasız bakışmalardan, bir şey söylemeden uzayıp giden boş diyaloglardan başka bir şey kalmasın. O zaman kimse bu torrent işine rağbet etmez, reklam gelirlerimiz de kurtulur.
Bence bu dahice yöntem tüm dünyaya önerilmeli. Mesela her Glee bölümüne beş tane daha 80’ler pop parçası eklenmeli, Dexter her cinayetinden önce en az on dakikalık vicdan hesaplaşmaları yapmalı, Mad Men’de Don Draper’ın lekeli geçmişi her bölümde an az on beş dakikalık ağır çekim flashback’lerle yeniden anlatılmalı, House’un yeni başlayan aşk hayatı her hastanın yatağı başında küçük, sevimli ama uzun aile kavgalarıyla renklendirilmeli, Star Gate Universe’de uzay gemisinin hızı ışık hızının altına indirilmeli, tabii dramatik tempo da öyle.

Bakın o zaman nasıl kurtuluyor dünya dizi sektörü.